Wat betekenen de begrippen rond netcongestie?
Een korte lijst met definities in gewone taal: van n-1 en MVA tot groepstransportovereenkomst en regelbaar congestievermogen. Elk begrip linkt naar het stuk waarin het uitgebreid staat.
Wie dezelfde woorden gebruikt als de netbeheerder, praat sneller over de goede maatregel.
Voor uw woningbouw: Plan nieuwe woningen per voedingsgebied, het deel van de gemeente dat aan hetzelfde station hangt; dan spreekt u bij een woningbouwplan dezelfde taal als de netbeheerder.
De woorden die u in een gesprek met de netbeheerder hoort, in gewone taal.
- n-1n-1Er blijft een reserve vrij voor als iets uitvalt.
- netvlaknetvlakEen laag van het net, van TenneT tot de straat.
- groepscontractgroepscontractEen afspraak met de netbeheerder voor bedrijven samen.
Het net
Netvlak
Een laag van het net met een eigen spanning of overgang, zoals 150 kV, het HS/MS-station, de middenspanningsring of de straat. Elk netvlak heeft een eigen grens. Zie het net in gewone woorden.
HS/MS-station
Een station dat hoogspanning (meestal 150 of 110 kV) omzet naar middenspanning (meestal 10 kV). Vanaf hier gaan de kabels de wijken in. Zie netprojecten versnellen.
Middenspanningsring
Een 10 kV-kabel die als ring langs netstations loopt en aan twee kanten op een station uitkomt. Hij wordt bedreven als twee strengen, met één open punt. Zie het net in gewone woorden.
Netopening
Het open punt in een middenspanningsring. Bij een storing schakelt de netbeheerder het gestoorde deel af en sluit hij de netopening. Dat kan enkele uren duren. Zie het net in gewone woorden.
Voedingsgebied
Het gebied dat door één station of één ring wordt gevoed. Woningbouw plant u per voedingsgebied, niet per gemeente. Zie netbewust bouwen.
n-1
Na uitval van één onderdeel kan de netbeheerder door omschakelen alle klanten weer voeden. Daarvoor houdt hij reserve vrij. Zie soorten congestie.
MVA
Megavoltampère: wat een kabel of transformator moet dragen, inclusief blindvermogen (vermogen dat heen en weer pendelt zonder nuttig werk te doen). MW is het nuttige deel. Zie het net in gewone woorden.
Arbeidsfactor
De verhouding tussen nuttig vermogen (MW) en wat het net draagt (MVA). Bij 0,97 is het verschil ongeveer 3 procent. Zie het net in gewone woorden.
Beperkende component
Het ene onderdeel dat de grens bepaalt, zoals een vermogensschakelaar of rail. Dat los vervangen geeft soms eerder ruimte dan het hele pakket. Zie doorlooptijden van maatregelen.
Contracten en regels
Congestiemanagement
De netbeheerder vraagt grote afnemers of invoeders om op drukke momenten minder te doen, en betaalt daarvoor. Zie flex bij bedrijven.
Biedplicht
De plicht voor aansluitingen van 1 MW of meer gecontracteerd transportvermogen in een congestiegebied, als de netbeheerder de biedplicht afroept, om hun flexibel vermogen aan de netbeheerder aan te bieden. Zie flex bij bedrijven.
Non-firm ATO
Een aansluit- en transportovereenkomst zonder vaste transportcapaciteit: de netbeheerder mag op drukke uren beperken. Voor huishoudens bestaat het niet. Zie contracten bij netcongestie.
Tijdsduurgebonden transportrecht
Transport in minimaal 85 procent van de uren per jaar, voorlopig op het landelijk hoogspanningsnet. Zie contracten bij netcongestie.
Tijdsblokcontract
Het tijdsblokgebonden transportrecht: vooraf ligt vast op welke uren u stroom mag gebruiken, bijvoorbeeld 's nachts. Zie contracten bij netcongestie.
Groepstransportovereenkomst
Eén transportafspraak voor een groep bedrijven op een terrein, die hun ruimte samen delen. Vanaf 1 januari 2027 moet de netbeheerder hem aanbieden als de groep aan de voorwaarden voldoet. Zie energiehub en groepscontract.
Cable pooling
Opwek en opslag die één aansluiting delen, bijvoorbeeld een zonnepark en een batterij. Zie energiehub en groepscontract.
Energiehub
Bedrijven op een terrein die samen stroom opwekken, opslaan en gebruiken, met één afspraak met de netbeheerder. Zie energiehub en groepscontract.
Maatregelen en sporen
Regelbaar congestievermogen
Een batterij of generator die op het kritieke uur invoedt of minder afneemt, zodat het net minder vol raakt. Zie regelbaar congestievermogen.
Flextender
Een uitvraag waarmee de netbeheerder in uw regio regelbaar vermogen contracteert, zoals tijdelijke gasgeneratoren. Stedin en TenneT deden dat in 2024 in Utrecht. Zie regelbaar congestievermogen.
Netbewust bouwen
Een wijk zo inrichten dat de piek op het net lager is, met slim laden, warmtepompen die voorverwarmen en opslag. Zie netbewust bouwen.
Netneutraal bouwen
Een wijk die op het drukste moment geen extra vermogen van het net vraagt. Verder dan netbewust, en lastiger. Zie waarom netbewust bouwen nog niet gebeurt.
Flex-e
Een regeling van RVO met drie onderdelen: flexibiliteitsscan, haalbaarheidsstudie en flexibiliteitsmaatregelen. Voor een grootverbruiker groter dan 3x80A, veel groter dan een woningaansluiting. Zie Flex-e-haalbaarheidsstudie.
Beter Benutten
Het spoor dat het bestaande net beter gebruikt, naast versneld bouwen. Flex, contracten en slim laden horen daarbij. Zie flex bij bedrijven.
Werkbeeld
Een gedeeld overzicht van de knelpunten, maatregelen en eigenaren in een regio, dat alle partijen gebruiken. Zie netprojecten versnellen.
Wat u nu al kunt
Met wat uw gemeente al heeft, zonder op iemand te wachten.
Gebruik deze lijst bij een collegevoorstel of raadsinformatiebrief, zodat de woorden kloppen met die van de netbeheerder.
- 2
Vraag de netbeheerder bij een onbekend begrip om een voorbeeld uit uw eigen gemeente.
- 3
Spreek in de regio één set begrippen af, zodat gemeenten en provincie hetzelfde bedoelen.
Wat wij doen
Wij leggen het net uit aan bestuurders en ambtenaren, in een sessie of in een notitie bij een collegevoorstel. Wij schrijven de techniek en de bestuurlijke vertaling.
Wij leveren geen installaties en beoordelen geen offertes van leveranciers waar wij bij betrokken zijn. Dat staat in elke offerte.
Veelgestelde vragen
Staat uw vraag er niet bij? Stel hem in een gesprek van 30 minuten.
Wat is het verschil tussen netbewust en netneutraal bouwen?
Netbewust bouwen verlaagt de piek van een wijk op het net. Netneutraal bouwen gaat verder: de wijk vraagt op het drukste moment geen extra vermogen van het net.
Is regelbaar congestievermogen hetzelfde als een batterij?
Een batterij is één vorm. Het is elk vermogen dat op het kritieke uur kan invoeden of minder afnemen, zoals een batterij of een generator.
Waar vind ik de officiële definities?
In de Netcode elektriciteit en de codebesluiten van de ACM. Deze lijst geeft de betekenis in gewone taal, niet de juridische tekst.
Verder lezen
Bronnen (6)
- ACM, Codebesluit alternatieve transportrechten, ACM/23/187219, 2024, Stcrt. 2024, 23594
- ACM, Codebesluit congestiemanagement, 2022
- ACM, Codebesluit groepstransportovereenkomst, ACM/23/184255, 2025, Stcrt. 2025, 43262
- RVO, Flex-e, rvo.nl/subsidies-financiering/flex-e
- Netcode elektriciteit
- Phase to Phase (Van Oirsouw e.a.), Netten voor distributie van elektriciteit