Welke contracten kan een netbeheerder aanbieden bij netcongestie?

Een gewoon contract geeft u altijd uw volle vermogen. Dat noemt men vast transportrecht. Op een vol net kan de netbeheerder dat niet meer aan iedereen geven. Daarom heeft de ACM andere vormen in de Netcode (de landelijke regels voor het stroomnet) gezet. Dat gebeurde in losse codebesluiten.

Contract	Wat het is	Voor wie
Congestiemanagement (codebesluit 2022)	de netbeheerder betaalt voor minder afname op afroep	grote afnemer
Non-firm ATO (codebesluit uit 2024)	geen vaste transportcapaciteit; de netbeheerder mag beperken	bedrijf, batterij, laadplein
Tijdsduurgebonden (2024)	transport in minimaal 85 procent van de uren per jaar	aangeslotene op het landelijk hoogspanningsnet
Tijdsblokgebonden (2024)	alleen transport in vaste tijdsblokken, bijvoorbeeld 's nachts	grootverbruiker op een regionaal net
Groepscontract (codebesluit december 2025)	bedrijven op één terrein delen hun transportruimte	parkmanagement, energiehub

Elk contract ruilt zekerheid tegen ruimte. Dat is de kern.

De ACM noemt dit een non-firm aansluit- en transportovereenkomst. Het bedrijf krijgt transportvermogen zonder vaste capaciteit. De netbeheerder mag het op drukke uren beperken; hoe vaak, staat in het contract. Daar staat vaak een korting op het transporttarief tegenover.

Dit past bij wie zelf kan schuiven of opslaan. Een batterij bijvoorbeeld. Of een laadplein dat bij een beperking trager laadt.

Dit recht geeft transport in minimaal 85 procent van de uren van een jaar. In de overige uren mag de netbeheerder beperken. Het staat in het codebesluit alternatieve transportrechten uit 2024 en geldt voorlopig op het landelijk hoogspanningsnet van TenneT.

Dit is het tijdsblokgebonden transportrecht uit hetzelfde besluit, voor grootverbruikers op een regionaal net. Hier staat vooraf vast wanneer u stroom mag gebruiken. Bijvoorbeeld van 22.00 tot 6.00 uur en in het weekend. Daarbuiten krijgt u weinig of niets.

Dit werkt voor bedrijven met een proces dat 's nachts kan draaien. Koelhuizen. Bedrijven die in ploegendiensten werken. Voor nieuwe aanvragers op een wachtlijst is het vaak de snelste weg naar een aansluiting.

Oranje: de piek van elk bedrijf apart. Blauw: de stroom en de lagere piek van het terrein samen.

1. 1Groepscontract: een afspraak met de netbeheerder voor het hele terrein.
2. 2Cable pooling: zon, wind en opslag delen een kabel naar het net.
3. 3Platform of coöperatie: de bedrijven regelen samen wie wanneer stroom krijgt.
4. 4Sturing per bedrijf met EMS: een energiesysteem schuift verbruik binnen elk bedrijf.

1. Verkennen

   trekt: bedrijven

2. Plan en ontwerp

   trekt: parkmanagement

3. Realisatie

   trekt: gemeente en netbeheerder

4. Exploitatie

   trekt: bedrijven, parkmanagement

Voor uw woningbouw: wat het terrein samen bespaart, blijft op het station over voor andere aansluitingen, ook voor woningen.

Bedrijven op één terrein sluiten samen één transportafspraak. Ze delen hun ruimte. Als het ene bedrijf piekt terwijl het andere stil ligt, blijft de groep binnen de grens.

De ACM noemt dit een groepstransportovereenkomst, uit het codebesluit groepstransportovereenkomst van december 2025. Vanaf 1 januari 2027 moet de netbeheerder een groepstransportovereenkomst aanbieden als de groep aan de voorwaarden van de Netcode voldoet.

Een groepscontract vraagt organisatie. Iemand moet de ruimte verdelen en afspraken bewaken. Dat is vaak een coöperatie of het parkmanagement. Een energiehub is een terrein waar dit samen met gedeelde opwek en opslag gebeurt.

Hier gaat het om bestaande grote afnemers. De netbeheerder vraagt op een druk moment om minder af te nemen, of minder in te voeden, en betaalt daarvoor. In een congestiegebied (een gebied waar het net vol is) moeten aansluitingen van 1 MW of meer gecontracteerd transportvermogen (het vermogen dat in hun contract staat) meedoen als de netbeheerder de biedplicht afroept: ze bieden hun flexibel vermogen aan.

Dit levert ruimte op het net op voor anderen. Het is sinds het codebesluit congestiemanagement van 2022 de basis van flex bij bedrijven.

Voor kleinverbruikers bestaat geen non-firm regeling. Een woning heeft altijd een vaste aansluiting. Voor woningbouw zijn er twee andere wegen.

• Netbewust bouwen: de wijk zo inrichten dat de piek lager is, met slim laden, warmtepompen die voorverwarmen en een buurtbatterij.
• Een collectieve aansluiting: de wijk of het complex krijgt één aansluiting, met een groepscontract of een andere afspraak met de netbeheerder.

Begin bij het proces, niet bij het contract. Kan een bedrijf 's nachts draaien, dan ligt een tijdsblok voor de hand. Kan het op afroep minderen, dan congestiemanagement of non-firm. Hebben buren verschillende pieken, dan een groepscontract. Kwartierdata (het verbruik per kwartier) van een jaar laten dat zien. Zonder die data is elk advies een gok.

De gemeente sluit deze contracten niet zelf. Ze kan wel helpen dat ze er komen. Bedrijven kennen de contracten vaak niet, of zien het risico groter dan het is. Een gesprek met het parkmanagement, een avond voor ondernemers met de netbeheerder erbij, of een scan van de kwartierdata per bedrijf brengt dat in beweging. Bij een groepscontract is de gemeente vaak de partij die de bedrijven bij elkaar brengt. Dat kost weinig geld. Wel tijd.